Bitkisel Süt İçeriği ve Bitkisel Süt Çeşitleri

Beslenme

Bitkisel Süt içeriği ve Bitkisel Süt çeşitleri

Bitkisel Süt Nedir?

Bitkisel süt, yüzlerce yıldır çeşitli kültürlerde hayvansal sütlerin yerine kullanılan, birçok bitkiden farklı yollarla elde edilen, içerikleri çeşitlerine göre değişen aslında süt olmayan ama süt sayılan sütlerdir.

Piyasada kalsiyum, vitamin (özellikle b12 vitamini) eklenerek zenginleştirilmiş çeşitleri mevcuttur. Bunların içinde en popülerleri badem sütü, hindistan cevizi sütü, soya sütü, pirinç sütüdür. Ayrıca yulaf sütü, buğday sütü, fındık sütü gibi birçok çeşidi de bulunur. Bitkilerin ıslatılıp, öğütülüp, süzülmesi mantığıyla elde edilir.

Hangi durumlarda tercih edilebilir?

Hayvansal protein, laktoz ve kolesterol içermediği için laktoz intoleransı olanlar, süt alerjisi bulunanlar, fenilketonüri hastaları, kolesterol hastaları ve tabi ki hayvansal kaynaklı olmadığı için vejetaryenler için zenginleştirilmiş bitkisel sütler günlük ihtiyaçların karşılanması için çok iyi bir seçenektir. Bitkisel sütler, makro (karbonhidrat, protein, yağ) ve mikro (vitamin ve mineraller) bileşimler açısından çok çeşitlilik gösterir ancak üzerinde durulması gereken en önemli mikroelement kalsiyumdur.

Bitkisel Süt çeşitleri

Badem Sütü

Kabuklu yemişler içinde sütü en sık kullanılan bademdir. Rengi inek sütüne göre daha koyu renkte bej gibidir. İnek sütüne göre kalsiyum içeriği daha fazla; ama protein içeriği düşüktür. 1 bardak badem sütünde 1gr kadar protein vardır. E vitamininden zengindir. Alerjen riski olabilir. Kan şekerini dengeler ve yağ depolanmasını minimuma indirir. 1 bardak badem sütü günlük kalsiyum ihtiyacının %30’unu, E vitamini ihtiyacının ise %125ini karşılar.

Soya Sütü

Süte yakın, en iyi bitkisel alternatiftir. Az miktarda B vitamini içerir ancak B12 vitamininin ve kalsiyumun iyi bir kaynağı değildir. Demir ve bitkisel östrojenden zengindir. Makro besin açısından, soya sütü inek sütüne en yakın bitki temelli süttür. Proteini, piyasada bulunan diğer bitkisel sütlerden daha yüksektir. Hayvansal süte kıyasla daha düşük kalorili olup daha çok protein içerdiği için sporcular tarafından çokça tercih edilir. Ayrıca hayvansal sütlerin aksine, minimal düzeyde doymuş yağ içerir ve kolesterol içermez. Soya sütünün bir başka faydalı yönü ise kalp hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olmasıdır. Soya LDL kolesterolün düşürülmesine yardımcı olan izoflavon denilen bitkisel kimyasalları içerir. Tavsiye edilen günlük soya proteini miktarı 25 gramdır.

Pirinç Sütü

Pirinç sütü diğer bitkisel sütlere oranla daha yüksek miktarda karbonhidrat içerir. Glisemik indeksi çok yüksektir. Soya ve kabuklu yemişlere alerjisi olanlar için iyi bir seçimdir. Diyet amaçlı ürünleri kullananların yanı sıra, protein intoleransı olan kişiler için de ideal bir besindir. Pirinç sütünde protein miktarı oldukça düşüktür. Kalsiyum, fosfor, E, D ve B kompleks vitaminlerini içerir. Proteinlerin neden olduğu çeşitli alerjik rahatsızlıklara da yol açmaz. Diğer bitkisel sütler gibi pirinç sütü de kolesterol içermez fakat yüksek karbonhidrat içerdiği için ve yüksek glisemik indeksli olduğu için diyabetik hastalar tercih etmemelidir.

Hindistan Cevizi Sütü

En popüler bitkisel süt kaynaklarından biri olan hindistan cevizi sütü, orta zincirli yağ asidi içeriği ile diğer bitkisel sütlerden ayrılır. Bu yağ içeriğinin yarısını oluşturan laurik asit, antibakteriyel özellikleriyle metabolizmayı iyileştirir ve bu yağ asitlerinin emilimi daha hızlı olduğu için metabolizmaya daha hızlı katılır. Orta zincirli yağ asitleri iyi kolesterol olarak bilinen HDL’nin de yükselmesine yardımcı olurlar. Olgun hindistancevizinden üretildiği için yüksek oranda yağ ve şeker içerir. Hindistancevizi sütü, meyvesinin içindeki sıvıyla yapılan hindistancevizi suyuyla karıştırılmamalıdır. Taze hindistancevizinin etli kısmı rendelenip sıkılarak elde edilir.

Yulaf Sütü

Badem sütüne göre daha fazla protein, pirinç sütüne göre ise daha az karbonhidrat içerir. Yulaf sütü çözünen lif olarak bilinen beta-glukan içerir. Beta-glukan LDL’yi düşürerek koroner kalp yetmezliği riskini azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir ve aynı zamanda glisemik indeks düşürücü özelliği ile kan şekerini düşürücü etkisi vardır.

Sütlere Göre İçerikler

1 bardak (250 ml)Kalori (kcal)Protein (gr)Karbonhidrat(gr)Yağ(gr)
Soya Sütü13511,5912,754,97
Hindistan Cevizi Sütü80175
Badem Sütü60182,5
Pirinç Sütü940,218,82
Yulaf Sütü1304242,5

Son olarak; Zenginleştirilmiş bitkisel sütler duruma göre inek sütünün yerine iyi birer seçenek olabilir. Fakat alerjen riski ve içerdikleri kimyasallar nedeniyle kontrollü tüketilmelidir. Bebek beslenmesinde de anne sütünün yerine kesinlikle geçemeyeceği unutulmamalıdır.

Diyetisyen Buket Adanç

İlginizi Çekebilir

Menü